Wpływ emocji na rozwój komunikacji

7 lutego 2014 roku w siedzibie Oddziału Podlaskiego Polskiego Towarzystwa Logopedycznego w Białymstoku odbył się wykład pt. „Wpływ emocji na rozwój komunikacji" wygłoszony przez mgr Barbarę Żukowską – psycholog i psychoterapeutę z Pracowni Psychoterapii i Psychoedukacji INTEGRA w Białymstoku.
Według mgr Barbary Żukowskiej podstawowe pytanie, które powinniśmy sobie zadać brzmi – Jak zrozumieć dziecko w taki sposób w jaki ono samo siebie rozumie? W tym celu należy prześledzić fazy kształtowania się tożsamości dziecka: faza autystyczna, faza symbiotyczna, faza separacji i indywiduacji (subfaza różnicowania, subfaza praktykowania, subfaza powtórnego zbliżenia, subfaza stałości obiektu).

Podsumowując, tożsamość dziecka przez pierwsze trzy lata kształtuje się w relacji                         do opiekuna – od poczucia całkowitej jedności do zróżnicowania się jako odrębna istota. Procesowi temu towarzyszy szereg emocji – zadaniem rodzica jest przeprowadzenie dziecka przez kolejne fazy rozwoju tak, aby stało się indywidualną jednostką – jednostką, która rozumie siebie oraz innych i w konsekwencji potrafi wejść w interakcję komunikacyjną.

Dziecko poprzez emocje wyraża siebie i swoje potrzeby zanim jeszcze zacznie posługiwać się językiem. W zależności od czynników zewnętrznych i wewnętrznych mamy do czynienia ze zaspokojeniem bądź frustracją, które dziecko manifestuje różnego rodzaju zachowaniami behawioralnymi. Odczytanie ich i modelowanie przez opiekuna zapewni dziecku względną stabilność emocjonalną, w przyszłości umożliwi adekwatne werbalizowanie własnych emocji oraz ułatwi nawiązanie prawdziwego kontaktu z drugim człowiekiem (mowa tu o tzw. „teorii umysłu”).

Emocje dziecka są totalne, pełnią funkcję komunikacyjną, gdyż to dzięki nim dziecko może wyrazić to, co czuje tu i teraz. Dziecko nie rozumie swoich reakcji toteż proces komunikacji rozpoczyna się dzięki „odzwierciedlaniu” – matka pełni rolę „lustra” interpretując zachowanie dziecka poprzez nadanie mu znaczenia:

płacz   →     głód         →       nakarmienie

Kolejny etap stanowi nazwanie emocji dziecka wyrażonej zachowaniem np. zburzyłeś wieżę             z klocków ponieważ byłeś zły. Aby dziecko nawiązało relacje społeczne z drugą osobą najpierw musi zrozumieć samo siebie oraz potrafić nazwać własne emocje – matka pełni funkcję „kontenera” gromadząc i klasyfikując emocje dziecka. Ostatni etap polega                         na zapanowaniu nad emocjami poprzez sprowadzenie ich do właściwych rozmiarów – matka pełni funkcję „kompresora” zapobiegając generalizacji danej emocji.

            Prelegentka wielokrotnie podkreślała rolę matki w kształtowaniu się tożsamości dziecka. W wywiadzie logopedycznym należy uwzględnić ewentualne rozłąki matki                         z dzieckiem jako przeżycia traumatyczne zaburzające rozwój osobniczy dziecka,                       a w konsekwencji wpływające na rozwój mowy.  

Matka jako podstawowy opiekun poprzez swoje działania (pełnienie funkcji „lustra”, „kontenera” i „kompresora”) toruje drogę dziecka do prawidłowej komunikacji werbalnej. Matka powinna odbierać pierwsze komunikaty emocjonalne dziecka i adekwatnie na nie reagować. W trakcie pracy terapeutycznej warto zwrócić uwagę na sposób komunikacji matki z dzieckiem.

Na zakończenie spotkania mgr Barbara Żukowska omówiła jąkanie i mutyzm wybiórczy jako problemy komunikacyjne wynikające z zaburzeń emocjonalnych oraz podkreśliła konieczność współpracy logopedy i psychologa w celu efektywnej terapii.  

 

Sporządziła:

mgr Anna Kraszewska

 

 

 

20142015

Okładka46

Log47ang

Logop 47-2